Edozein eduki hizkuntza baten edukia delako, edozein ikasgai-mota hizkuntzaren ikasgaia da. Horrexegatik, hizkuntzarekin batera ikasten dugun edozein gauza hizkuntza ikasten dugun heinean ikasi ohi dugu: haurtzaroan erabilera da ikaste-prozesua eragiten diguna; nerabezarotik aurrera, ordea, motibazioa bihur daiteke indar-motorra.
Jose María Sánchez Carrión, Txepetx
TXEPETXEN TEORIAREN ILDO NAGUSIAK
1. Hizkuntza-aniztasuna
- Ikaskuntza naturala edo kulturala.
- Hizkuntza-oreka.
- Euskararen hiztun-ereduak (A, B) eta horien
arteko harremanak.
2. Hizkuntza-normalizazioa
- Urratsak eta jarraitu beharreko alderdiak.
- Dominatzailea eta menderatua: teknikak eta
prozesuak.
3. Soziolinguistikaren helburua
- Beharrak zehaztea.
- Hizkuntzaren corpusa (lexikoa, sintaxia).
- Hizkuntzaren estatusa (erabilera, ezagutza).
4. Hizkuntzaren azterketa hiru
dimentsiotan:
- Hizkuntza-komunitatea.
- Hiztuna.
- Hizkuntza.
5. Hizkuntza jakitearen funtsezko elementuak
- Motibazioa.
- Ezagutza.
- Erabilera.
6. Hizkuntza ikasteko prozesua
- Hiru urrats (Motibazioa, Ezagutza eta Erabilera) eta bi ibilbide (naturala eta kulturala).
- Bi ibilbide, baina zirkuitu bat bakarra
- Euskaldun osoa izatea.
- Gaitasuna, kontzientzia eta koherentzia.
7. Hizkuntza-borroka
- Hizkuntza-funtzioak,
ü
Giza Hizkuntza: Funtzio Internazionala
ü
Zibilizazio Hizkuntza: Zibilizazio Funtzioa
ü Nazio Hizkuntza: Funtzio Nazionala
ü
Hizkuntza lokala: Funtzio lokala
ü Lanbide-Kodea: Funtzio Profesionala
ü Barne-Hizketa: Funtzio Familiarra
ü Pentsabidea: Identitate Funtzioa
- Hizkuntza-oreka.
ü
Hiztunarentzat: ikaskuntza zirkuitua betetzea
ü
Hizkuntzarentzat: bi zirkuituak osatzea: AB-BA
ü
Hizkuntza komunitatearentzat: funtzio guztiak bere hizkuntzan betetzea
8. Talde soziolinguistikoak
- Hizkuntza-boterea berrantolatzea.
9. Hizkuntza-egoerak
- A, B, AB, BA hizkuntzak.
ü
A hizkuntzak: aymara, bereber, tswana...
ü
B hizkuntzak: sanskritoa, latina,
grekera klasikoa...
ü
AB hizkuntzak: daniera, georgiera, poloniera, italiera...
ü
BA hizkuntzak: hebraiera
- Terminologia pozoitsua.
10. Puntu kritikoak
- Irekiera-puntua.
- Haustura-puntua.
- Oklusio-puntua.
11. Hizkuntza sustatzeko baldintzak
- Hizkuntzarentzat: funtzio nazionala,
adierazle kulturala, nortasun nazionala.
- Komunitatearentzat: espazio sinbolikoaren
inguruko artikulazioa.
- Hiztunarentzat: motibazioa, optimizazioa,
espazio sinbolikoko kide izatea.
12. Hizkuntza-osagarritasunari buruzko
legeak
- Hizkuntzarik gabe gu ez gara, baina
hizkuntza ere ez da gu gabe.
- Hizkuntzak komunitatearentzat eta gizabanakoarentzat duen garrantzia.
- Ni hizkuntzarentzat garrantzitsua naiz hizkuntza niretzat garrantzitsua bada.
- Hizkuntza orok du eskubidea une historiko batean hizkuntza komunitate baten bidez bere bizia ziurtatzeko.
Txepetxen helburua euskararen erabilear sustatzea zen, eta handik bere liburu ospetsu hura: "Etorkizun bat gure iraganarentzat". Hizkuntza-aniztasuna eta hizkuntzaren
garapen eta normalizaziorako funtsezko elementuak kontuan hartzen zituen Txepetxek.
Soziolinguistikak tresnak eta ikuspegiak eskaintzen ditu erronka horiei aurre
egiteko eta euskarazko hezkuntza-komunitate elebidun eta kultu baterantz lan
egiteko.
Sánchez Carrión, J. M. (1987). Un futuro para nuestro pasado: claves de la recuperación del euskara y teoría social de las lenguas. Lizarra. (Luigi Anselmi poetak euskaratua: Gure Iraganaren Geroa Gaur. Donostia).
iruzkinik ez:
Argitaratu iruzkina